Müzik Video PİYANO Piyanist Musiki Music
Hoşgeldiniz
Giriş / Kayıt Ol

Keman Nedir? Nasıl Bir Çalgıdır Özellikleri

KEMANIN YAPISI

Kemanın gelişme sürecinde sanatçılarla yapımcılar arasında çok yakın bir etkileşme olmuştur.

1650- 1750 yılları arasında, büyük yapımcı ustalar ile kemancı besteciler arasında öylesine iç içe bir ilişki vardır ki, keman müziğinin mi yapımcıları, yoksa yapımcıların mı müzikçileri yönlendirdiğini söylemek çok zordur.

Kemanın bu yıllarda oluşan biçimi artık bir standart halinde günümüzde de uygulanmaktadır.

 Basitçe,  söylenirse, keman, üzerine birkaç tel gerilmiş ağaç bir kutudur. teller kirişten veya metalden yapılmıştır. Bazı tellerin üzerine ayrıca gümüş veya alüminyum teller sarılmıştır. (birim kütleyi artırmak için) Ağaç kutunun içi boştur, narindir, kırılgandır ve çok zarif bir biçimi vardır.

Kuyruk denilen parçaya tutturulan teller eşikten ve parmak tahtasının üzerinden geçirilerek kulaklara sarılır. Kulaklar çevrilerek teller gerekli sesleri verecek kadar gerilince, dört telin toplam gerilimi 222, 4 N kadar olur. (Bu gerilim, teller 22, 7 kg’lık bir kütle asılmasına karşılıktır. )

Bu gerilim nedeniyle, eşik, narin göğüs tahtasına 9 kg’lık bir kütlenin ağırlığı kadar bir kuvvetle basar. Bu kuvvete dayanabilmesi için göğüs tahtası dışarıya doğru kabarık bir şekilde yapılmıştır. Ama yinede göğsün bazı mekanik parçalarla desteklenmesi gerekir.

Göğsün direnci iki yolla artırılır. Bir kere, göğüs ve sırt levhalarının arasına, eşiğin ayaklarından birinin altına gelecek şekilde, silindir biçimli bir destek çubuğu yerleştirilmiştir. Göğüs ve sırt levhalarını akustik olarak birbirine bağlayan bu çubuğa ses direği veya can direği deniyor.

İkinci olarak, sol3 sesini (kemanın en pest sesi) veren telin altına, yani eşiğin öbür ayağının altına gelecek şekilde, göğüs tahtasının iç tarafına, uzunlamasına bir ağaç çıta yapıştırılmıştır.

Ladin ağacından yapılan bu çıtaya, altında bulunduğu tel nedeniyle bas çıtası denir. Can direği de, bas çıtası da, kemanın akustik özelliklerini şaşılacak kadar etkiler.

Göğüs ve sırt levhalarının kenarlarının yakınına çok derin olmayan bir oluk açılmıştır. Bu oluğa, siyah boyalı armut ağacından ve akçakavaktan yapılmış bir şerit, kenar süsü gibi yerleştirilir.

Levhalar zaten ince oldukları için, oyuğun açılması kenarları daha da inceltir. Keman uzun süre kullanılınca bu kenar süsü biraz gevşer, böylece, göğüs ve sırt levhaları daha esnek bir hale gelir. Eski çalgıların ses niteliğindeki üstünlük biraz da bundan geliyor olabilir.

Göğüs levhasının, eşiğin iki yanına gelen kısımlarına f biçimli, güzel görünüşlü bir çift yarık açılmıştır. Keman gövdesinin gelişimi, müzik tarihinin ilginç olaylarındandır. Bu gelişme sürecinde, akustik bilgilerinden hemen hiç yararlanılmamıştır. Gelişim daha çok, deneme yanılmaların ve yapımcıların sezgilerinin ürünüdür.

 Bu yolla elde edilen şaşırtıcı bilgilere bir örnek olarak, kemanın sırt ve göğüs tahtası olarak kullanılacak ağaçta aranan özellikleri sıralayalım.

Sırt levhası yapımında akçaağaç kullanılmalıdır. Akçaağaç, aralıkta ve ocakta (özsuyu akışı durunca) kesilmeli ve ayrıca, kullanılacak kerestenin, ağacın güneye bakan tarafından olmasına dikkat edilmelidir.

Kereste en az on yıl kurutulmuş (fırında değil) olmalıdır. Göğüs için en iyisi ladindir.

Güneş gören dağ yamaçlarında yetişen ladinler tercih edilmelidir. Gerek göğüs, gerekse sırt levhalarının bazı yerleri diğer taraflarından daha kalın olmalıdır.

 Bu koşulların sağlanması gerçekten gerekli midir? Doğrusu kesin bir şey söylemek henüz mümkün değildir.

KEMANIN AKUSTİK ÖZELLİKLERİ

 Keman yayla çalınan bir çalgıdır. Yayla titreştirilen bir telin hem çift hem de tek selenleri içeren zengin bir ses verdiğini biliyoruz.

Ama, gene de, kemandan duyduğumuz ses telin verdiği sesten çok farklıdır. Çünkü telin titreşimleri kemanın birçok yerini uyarmaktadır.

Bunların titreşimleri de telinkine katılır ve sesin niteliği çok değişir. Telin ilk uyardığı kısım eşiktir. uyarılan eşik çeşitli titreşimler yapabilir. Bunların, en önemlisi sırayla bir ayağını basıp öbürünü kaldırarak yaptığı bir çeşit hızlı sallanma hareketidir. Salınan eşik, göğüs levhasını, can direği ve sırt levhasını titreştirir. Bu titreşimler gövdenin içindeki havaya da geçer.

Kemanın gövdesinin ve içindeki havanın, diğer bütün rezonatörlerde de olduğu gibi, bazı öz titreşim modları vardır.

Telden gelen uyarılar bu modlardan birinin (veya birkaçının) frekansına uyuyorsa, rezonatör şiddetli bir yanıt vererek o uyarıları güçlendirir.

Gövdenin ve içindeki havanın rezonans modlarının sayısı ne kadar çoksa, rezonatör o kadar seçimsiz olacak ve çalgının niteliği de o kadar iyileşecektir.

Keman ağaçtan yapılıyor. Ağaç homojen olmayan bir maddedir. Bir yerinin özellikleri başka yerlerininkine benzemez.

Ayrıca, gövdenin yapısı da karmaşıktır. yani, keman gövdesinin her yanının rezonans özellikleri farklıdır ve dolayısıyla gövdenin rezonans eğrisi çok karmaşık olur. 

 

 

RSS